Netcongestie: oorzaken, data en oplossingen

Waar ontstaat netcongestie?

Congestie ontstaat vooral waar veel zonneparken en windturbines invoeden, of waar bedrijven en industrie veel stroom afnemen. Het net uitbreiden kost jaren, terwijl de vraag naar transportcapaciteit sneller groeit. Netbeheerders publiceren daarom per gebied of er nog ruimte is, apart voor afname en voor invoeding.

Wat betekent netcongestie voor je bedrijf?

In een congestiegebied krijg je soms geen nieuwe aansluiting of geen extra transportvermogen, en kom je op een wachtrij. Ook kan de netbeheerder je vragen tijdelijk minder te produceren of te verbruiken. Dat raakt je bedrijfsvoering, je businesscase en je investeringsbeslissingen, en het kan verduurzamingsplannen vertragen.

Met congestiemanagement maakt een netbeheerder tijdelijk extra capaciteit vrij door flexibel vermogen aan te sturen. Marktpartijen nemen dan op verzoek van de netbeheerder meer of minder stroom af of voeden meer of minder in, tegen een vergoeding. Zo raakt het net niet overbelast en kan de netbeheerder meer aansluitingen toestaan.

Redispatch via GOPACS

GOPACS is het platform van de Nederlandse netbeheerders voor congestiemanagement. Verwacht een netbeheerder congestie, dan publiceert hij een verzoek om flexibiliteit in dat gebied. Bij het intradayproduct IDCONS combineert de netbeheerder een order binnen het congestiegebied met een tegengestelde order daarbuiten, zodat de landelijke balans gelijk blijft. Het prijsverschil tussen die twee orders, de spread, betaalt de netbeheerder. Flexbiedingen komen binnen via aangesloten handelsplatformen, zoals ETPA en EPEX SPOT.

Capaciteitsbeperkingscontracten

Naast redispatch sluiten netbeheerders capaciteitsbeperkingscontracten af. Daarin spreek je af dat je je afname of invoeding beperkt wanneer de netbeheerder daarom vraagt. De vergoeding bestaat meestal uit een beschikbaarheidsvergoeding en een activatievergoeding. De hoogte hangt af van het contract, de locatie en hoe vaak er congestie is.

Ben je verplicht om mee te doen aan congestiemanagement?

Dat kan. De Netcode elektriciteit geeft een netbeheerder de mogelijkheid om in een congestiegebied aangeslotenen met meer dan 1 MW gecontracteerd transportvermogen te verplichten congestiemanagementdiensten aan te bieden. Je moet dan flexibiliteit beschikbaar stellen aan de netbeheerder.

Hoe doe je mee aan congestiemanagement?

Je biedt flexibiliteit aan via een erkende Congestion Service Provider (CSP). Dat kan je energieleverancier of aggregator zijn, of je eigen organisatie als je die rol zelf vervult. Je installaties moet je binnen afgesproken tijdsvensters kunnen aansturen, en de CSP moet je vermogen betrouwbaar kunnen inzetten.

Batterijen in een congestiegebied

Een batterij kan lokaal overtollige stroom opslaan en later weer leveren. Daarmee vang je pieken op en spreid je de netbelasting, bijvoorbeeld achter de meter naast een zonnepark of een bedrijf met een krappe aansluiting. Een batterij die alleen op marktprijzen stuurt, kan het net op het verkeerde moment juist zwaarder belasten. Stem de inzet daarom af op de netsituatie, bijvoorbeeld via een capaciteitsbeperkingscontract of een alternatief transportrecht, en integreer de batterij goed in je energiemanagementsysteem (EMS).

Groepstransportovereenkomst en energiehubs

Met een groepstransportovereenkomst (GTO) vormen bedrijven die dicht bij elkaar liggen een energiehub en sluiten ze samen één transportovereenkomst met de netbeheerder. Elk bedrijf houdt een eigen aansluitovereenkomst. Door pieken onderling af te stemmen, blijft de groep binnen het gedeelde transportvermogen en ontstaat ruimte voor nieuwe aansluitingen en duurzame opwek. Dat vraagt goede afspraken en data-uitwisseling tussen de deelnemers.

Alternatieve transportrechten

Naast vast (firm) transportvermogen bieden netbeheerders alternatieve transportrechten aan, zoals non-firm of tijdsgebonden contracten. Daarbij mag de netbeheerder je transport op bepaalde momenten beperken. De voorwaarden verschillen per netbeheerder en per product, dus vraag ze op voordat je een batterij of nieuwe installatie doorrekent.

Hoe anticipeer je op congestie in je regio?

• Maak een capaciteitsanalyse van je aansluiting: wat gebruik je, wanneer, en hoeveel ruimte heb je nog?
• Bekijk de capaciteitskaart en de congestiegebieden van je netbeheerder.
• Inventariseer je flexibiliteit: welke processen, opslag of opwek kun je verschuiven?
• Overweeg een batterij of WKK, afgestemd op de netsituatie.
• Zoek samenwerking met bedrijven in de buurt, bijvoorbeeld in een energiehub.
• Meld je aan bij een CSP om je flexibiliteit aan te bieden voor congestiemanagement.

Op Profiteia vind je de congestiedata van GOPACS als datasets, die je ook via de Profiteia API ophaalt. Je ziet per congestieprobleem het redispatchverzoek van de netbeheerder, met het gevraagde volume en of het verzoek tot een deal leidde. Daarnaast zie je in welke congestiegebieden de afgelopen twaalf maanden om redispatch is gevraagd, en de activaties van capaciteitsbeperkingscontracten.

Raadpleeg de bron en de voorwaarden voor het betreffende land en marktproduct.