Kennisbank
Jouw gids in een complexe energiemarkt.
Uitleg over onbalans, flexibiliteit, congestie en batterijstrategie, met de begrippen en bronnen die je nodig hebt om marktdata goed te lezen.
Uitleg per onderwerp
Begin bij het onderwerp dat je nodig hebt
Elke uitleg beschrijft de begrippen, de bronnen en de aannames die de uitkomst bepalen.
Elektriciteitsmarkten: day-ahead en intraday
Op elektriciteitsmarkten handel je stroom voor verschillende momenten: maanden of jaren vooruit op de forwardmarkt, een dag vooruit op de day-aheadmarkt en tot vlak voor levering op de intradaymarkt. Wat daarna nog afwijkt, vangt TenneT op met balanceringsvermogen en rekent het af via de onbalansprijs. Vergelijk Europese markten daarom altijd per biedzone, product en leveringsperiode.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegBalanceringsmarkten: FCR, aFRR en mFRR
Balanceringsmarkten zijn de markten waar netbeheerders zoals TenneT reservevermogen inkopen om productie en verbruik continu in evenwicht te houden. Je wordt betaald voor beschikbaarheid (capaciteit) en voor daadwerkelijke inzet (energie). FCR, aFRR en mFRR verschillen in snelheid, aansturing en voorwaarden.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegOnbalans en de onbalansprijs
Onbalans is het verschil tussen het afgesproken energieprogramma en de werkelijke productie of het verbruik. De financiële afrekening en prijssignalen verschillen per land en periode. Onbalansprijzen, reserveprijzen en day-aheadprijzen meten verschillende zaken.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegNetcongestie: oorzaken, data en oplossingen
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op een bepaalde plek en op bepaalde momenten meer transport moet verwerken dan het aankan. Het probleem is plaats- en tijdgebonden en verschilt voor afname en invoeding. Congestiemanagement en de energiemarkt hebben elk een eigen doel: een lage energieprijs garandeert geen vrije netcapaciteit.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegFlexibiliteit en batterijen
Flexibiliteit is het vermogen om productie, verbruik of opslag aan te passen. Een batterij verschuift energie in de tijd, binnen haar vermogens-, opslag- en netgrenzen. Wat dat oplevert, hangt af van prijzen, verliezen, kosten en de markten waartoe je toegang hebt.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegTop-bottom spread: TB1, TB2 en TB4 uitgelegd
Een top-bottom spread (TB-spread) is het verschil tussen de duurste en de goedkoopste uren van een dag op de day-aheadmarkt. TBn telt de n duurste uren op en trekt daar de n goedkoopste uren van af. Zo zie je in één getal hoeveel ruimte er die dag was voor arbitrage met een batterij, vóór verliezen en kosten.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegBRP, BSP en CSP: marktrollen uitgelegd
Een BRP (programmaverantwoordelijke partij) is financieel verantwoordelijk voor de onbalans van zijn portfolio. Een BSP levert balanceringsvermogen zoals FCR, aFRR en mFRR aan TenneT, en een CSP biedt netbeheerders flexibiliteit om congestie op te lossen. Toelating en voorwaarden verschillen per land, netbeheerder en product.
Bijgewerkt op 29 oktober 2026
Lees de uitlegVerdieping
Artikelen en achtergronden
Europese elektriciteitsmarktdata: bronnen en API
Europese elektriciteitsmarktdata haal je bij de bron, zoals ENTSO-E, de beurzen en de netbeheerders, of bij een platform dat die bronnen samenbrengt. Wat het beste werkt, hangt af van de markten, landen en tijdstappen die je nodig hebt en van hoe je de data gebruikt: in een dashboard, via een API of in je AI-assistent. Vergelijk daarbij alleen reeksen met dezelfde biedzone, leveringsperiode, eenheid en marktdefinitie.
Lees het artikelVoorspellende energieanalyse in de praktijk
Voorspellende energieanalyse is het vooraf inschatten van prijzen, opwek en verbruik: de day-aheadprijs van morgen, de productie van je zonnepanelen of de vraag van je eigen bedrijf. Met die verwachtingen plan je laden, verbruik en handel. Een verwachting blijft een inschatting, dus je rekent ook met een lagere en hogere uitkomst.
Lees het artikelFlexibiliteit in de energietransitie
Flexibiliteit is het vermogen om je productie, verbruik of opslag aan te passen aan wat er op dat moment in de markt en op het net gebeurt. Met meer zon en wind in het systeem lopen vraag en aanbod vaker uit de pas. Wie kan bijsturen, kan dat verschil benutten.
Lees het artikelNetcongestie: wat het is en hoe je erop inspeelt
Netcongestie betekent dat het stroomnet op een bepaalde plek en een bepaald moment vol zit: er moet meer stroom worden ingevoed of afgenomen dan de kabels en stations kunnen transporteren. Het is een lokaal en tijdgebonden probleem. Weet je waar en wanneer het speelt, dan kun je je verbruik, opwek of opslag erop afstemmen.
Lees het artikelEerdere externe nieuwsberichten
Nieuws
Nieuws over de energiemarkt
Ontwikkelingen in de energiemarkt gaan razendsnel. In deze sectie vind je het belangrijkste nieuws over beleid, technologie, markttrends en duurzaamheid.
313.000 kleinverbruikers met mogelijk te zware aansluiting 6 oktober 2026 door M. Dirkx Ruim 300.000 huishoudens en kleine bedrijven hebben een grotere aansluiting dan ze […]
Samenwerken aan bod op IJmuiden Ver Gamma mag 6 oktober 2026 door S. Sluijters Windparkontwikkelaars mogen gezamenlijk een bod doen op tenders IJmuiden Ver Gamma A […]
Bijmengplicht groen gas door Tweede Kamer; nu naar Senaat 6 oktober 2026 door H. van der Lugt Energieleveranciers moeten straks een deel van het gas dat zij leveren, inkopen […]
Valt Furec in de categorie afvalverbrander of niet? 6 oktober 2026 door J. Westerveld De Inspectie Leefomgeving en Transport stapt naar de rechter vanwege de vergunning […]
Nieuwe NAM-directeur: sluiten Groningenveld ‘vreselijk’ 6 oktober 2026 door S. Sluijters Martijn Kleverlaan (53) start op 1 november als topman van NAM, een […]
Tweede Kamer kraakt harde noten over energiedelen 6 oktober 2026 door K. de Ronde De Tweede Kamerleden vragen zich af of energiedelen voor huishoudens straks wel […]
Met PRO haalt mengplicht groen gas toch meerderheid 5 oktober 2026 door H. van der Lugt Met een toezegging aan PRO heeft minister Van Veldhoven steun van deze […]
Winst NAM vorig jaar gedaald tot een derde voorgaand jaar 5 oktober 2026 door S. Sluijters De productie van de NAM lag in 2025 een miljard kuub lager […]
Wachtlijst in beweging, maar vraag transportcapaciteit groeit 5 oktober 2026 door M. Dirkx Het aantal wachtenden voor invoeding of afname van het stroomnet stabiliseert, maar […]
Nieuwsbrief
Wil jij altijd als eerste op de hoogte zijn?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang actuele marktinformatie, slimme inzichten en updates over ons platform. Kort, relevant en direct toepasbaar.
Wat kun je verwachten?
Geen spam. Wel voorsprong.
Real-time marktinzichten en trends
Voorbeelden van prijssignalen en verdienkansen
Tips voor optimaal gebruik van Profiteia-tools
Actueel
Nieuws en analyse
Begrijp welke ontwikkelingen jouw energiebeslissingen raken. Lees het nieuws en ontdek onze analyses.
Blijf op de hoogte
Ontvang de Profiteia-nieuwsbrief in je inbox, of probeer het platform zelf in de demo.