Ga naar de inhoud

Verbinding tussen Energie en Data

Top-bottom spread: TB1, TB2 en TB4 uitgelegd

Een top-bottom spread (TB-spread) is het verschil tussen de duurste en de goedkoopste uren van een dag op de day-aheadmarkt. TBn telt de n duurste uren op en trekt daar de n goedkoopste uren van af. Zo zie je in één getal hoeveel ruimte er die dag was voor arbitrage met een batterij, vóór verliezen en kosten.

Bijgewerkt op 2 november 2026

Wat is een top-bottom spread?

Een TB-spread meet hoe ver de prijzen binnen één dag uit elkaar liggen. Je zet de day-aheadprijzen van die dag op volgorde van duur naar goedkoop en vergelijkt de top met de bodem. Hoe groter de spread, hoe meer een flexibele asset kan verdienen door goedkoop te laden en duur te ontladen. Daarom is de TB-spread een veelgebruikte maat voor het arbitragepotentieel van batterijen en andere stuurbare capaciteit.

Hoe bereken je TB1, TB2 en TB4?

  • TB1: de prijs van het duurste uur min de prijs van het goedkoopste uur.
  • TB2: de som van de twee duurste uren min de som van de twee goedkoopste uren.
  • TB4: de som van de vier duurste uren min de som van de vier goedkoopste uren.

Op dezelfde manier bestaan TB3 tot en met TB12. Omdat het om een som gaat, druk je een TB-spread uit in €/MW per dag: het is het bruto prijsverschil dat 1 MW vermogen in die uren had kunnen pakken.

TB-spreads uit kwartierprijzen

Sinds 1 oktober 2025 heeft de day-aheadmarkt kwartierprijzen in plaats van uurprijzen. Voor TBn neemt Profiteia dan de 4n duurste en de 4n goedkoopste kwartieren en deelt het verschil door vier. Zo blijft de uitkomst een uurequivalent en kun je hem vergelijken met de periode van uurprijzen.

Een voorbeeld ter illustratie

Neem een denkbeeldige zomerdag. Rond het middaguur drukt zonnestroom de prijs omlaag, in de avond loopt de prijs op als de zon wegvalt. TB1 vergelijkt alleen het duurste avonduur met het goedkoopste middaguur. TB2 neemt er aan beide kanten een uur bij. Dat tweede uur is nooit duurder dan het duurste of goedkoper dan het goedkoopste, dus TB2 is nooit meer dan twee keer TB1. Hoe breder de piek en het dal, hoe dichter TB2 bij twee keer TB1 komt.

Welke TB past bij jouw batterij?

Kies de TB die past bij de opslagduur van je batterij. Een batterij die op vol vermogen in één uur vol is, kijkt naar TB1. Bij twee uur opslag kijk je naar TB2, bij vier uur naar TB4. De spread gaat uit van één volledige cyclus per dag: één keer laden in de goedkoopste uren en één keer ontladen in de duurste.

Waarom zijn TB-spreads belangrijk voor batterijen?

Wat de spread zegt over je verdienpotentieel

Een batterij verdient op de day-aheadmarkt aan het verschil tussen laad- en ontlaadprijs. De TB-spread laat per dag zien hoe groot dat verschil hooguit was. Middel je de spread over een maand of jaar, dan krijg je een eerste beeld van wat arbitrage op een locatie kan opleveren en hoe dat in de tijd verschuift.

Wat bepaalt de hoogte van de spread?

Spreads worden groter als het aanbod sterk wisselt. Veel zon of wind drukt de prijs in de daluren, een avondpiek zonder zon trekt hem omhoog. Hittegolven, stormen en een verminderde marktkoppeling geven extra uitschieters. Een ontkoppeling van de Europese day-aheadmarkt (SDAC-decoupling) kan de prijsbewegingen ook vergroten. Tussen landen verschillen de spreads, afhankelijk van de productiemix en de netstructuur.

Hoe gebruiken investeerders TB-spreads?

Voor financiers, projectontwikkelaars en assetmanagers is de TB-spread een bruikbaar vertrekpunt:

  • als proxy in inkomstenmodellen, bijvoorbeeld voor P50- en P90-scenario’s;
  • als benchmark tussen landen en locaties, scherper dan een gemiddelde prijs;
  • bij de keuze van de opslagduur: TB1, TB2 en TB4 naast elkaar laten zien wat een extra uur opslag toevoegt;
  • als onderbouwing bij waardering en financiering.

TB-spreads in de praktijk

Wat een TB-spread niet meeneemt

Een TB-spread is een bovengrens, geen omzet. Wat je werkelijk op de day-aheadmarkt verdient ligt lager, omdat de spread geen rekening houdt met:

  • rendementsverlies bij laden en ontladen;
  • de volgorde van de uren: de spread kijkt niet of het goedkoopste uur vóór het duurste valt;
  • de fysieke grenzen van je asset, zoals vermogen, laadtoestand en het aantal cycli;
  • kosten, zoals netkosten, onbalanskosten en handelskosten.

Andersom zit in de spread niets van wat je op de intradaymarkt, de onbalansmarkt of met reserves als FCR en aFRR kunt verdienen.

Zo zet je TB-spreads in

  • Kies de TB die past bij de opslagduur van je batterij.
  • Vergelijk landen en locaties op spread in plaats van op gemiddelde prijs.
  • Leg de spread naast onbalans- en reserveprijzen om je value stack compleet te maken.
  • Let op uitschieters: een spread die sterk afwijkt kan wijzen op een marktstoring of een ontkoppeling.

De spread is pas het begin. In de backtester test je hoe andere marktkeuzes de opbrengsten en kosten van je batterij beïnvloeden, met de technische grenzen van je asset en de kosten die bij je scenario horen.

Hoe groot zijn TB-spreads in Nederland en Europa?

Nederland stond de afgelopen twaalf maanden op plaats 3 van de zeven day-aheadmarkten hieronder, gerangschikt op gemiddelde dagelijkse TB2. Polen had de grootste spread, Finland de kleinste. De bedragen per land en per TB staan in de vergelijking. Alle dagen in deze periode hebben kwartierprijzen, dus elk land is op dezelfde manier berekend.

Top-bottom spreads per land

Gemiddelde dagelijkse TB2 in Nederland: € 288 per MW · het grootst in Polen (€ 329)

TBn is per dag de som van de n duurste uren min de n goedkoopste uren op de day-aheadmarkt, in € per MW. Sinds 1 oktober 2025 zijn dat kwartierprijzen.

Toon de cijfers
LandTB1TB2TB4Dagen
Polen€ 179€ 329€ 561362
Duitsland€ 156€ 290€ 507362
Nederland€ 155€ 288€ 503362
Oostenrijk€ 151€ 280€ 491362
Belgi뀠146€ 271€ 474362
Frankrijk€ 134€ 251€ 445362
Finland€ 78€ 143€ 253362
Bron: day-aheadprijzen van EPEX SPOT via Profiteia-dataset epex-tb-spreads · 1 november 2025 – 31 oktober 2026

Waarom verschilt de spread per land?

De spread is groter waar vraag en aanbod binnen een dag sterk wisselen. Veel zon- en windvermogen drukt de prijs in de daluren, een avondpiek zonder zon trekt hem omhoog. Verbindingen met buurlanden dempen dat: stroom vloeit naar het duurste gebied en trekt de prijzen naar elkaar toe.

Een grotere spread betekent een hoger plafond voor day-aheadhandel met een batterij, geen hogere opbrengst. Vergelijk landen daarom ook op netkosten, reservemarkten en de kans op een netaansluiting.

TB-spreads volgen met Profiteia

Profiteia berekent de TB-spreads per dag uit de day-aheadprijzen. Je bekijkt ze in het platform of haalt ze op via de Profiteia API, samen met de andere prijzen die je nodig hebt om een batterij door te rekenen.

Veelgestelde vragen over top-bottom spreads

Wat is een top-bottom spread?

Het verschil tussen de duurste en de goedkoopste uren van een dag op de day-aheadmarkt. TBn is de som van de n duurste uren min de som van de n goedkoopste, in €/MW per dag. De spread laat zien hoeveel ruimte er die dag was voor arbitrage.

Hoe bereken je TB2?

Zet de day-aheadprijzen van een dag op volgorde. Tel de prijzen van de twee duurste uren op en trek daar de som van de twee goedkoopste uren van af. Werk je met kwartierprijzen, neem dan de acht duurste en de acht goedkoopste kwartieren en deel het verschil door vier.

Waarom zijn TB-spreads belangrijk voor batterijen?

Omdat een batterij op de day-aheadmarkt verdient aan het verschil tussen laad- en ontlaadprijs. De TB-spread laat per dag zien hoe groot dat verschil hooguit was voor de opslagduur van jouw batterij. Daarmee vergelijk je locaties en periodes en onderbouw je een businesscase. Reken wel met verliezen en kosten: de spread is een bovengrens.

Waar vind je historische TB-spreads?

Profiteia publiceert de dagelijkse TB-spreads als dataset, die je in het platform bekijkt of via de API ophaalt. Wil je ze zelf berekenen, dan heb je de day-aheadprijzen nodig, bijvoorbeeld van het ENTSO-E Transparency Platform, en reken je de spread per dag uit zoals hierboven.

Is een TB-spread hetzelfde als de opbrengst van een batterij?

Nee. De spread gaat uit van perfecte timing en houdt geen rekening met rendementsverlies, de volgorde van de uren, kosten en technische grenzen. Je day-aheadopbrengst ligt daardoor lager. Daar staan opbrengsten op de intraday-, onbalans- en reservemarkten tegenover, die niet in de spread zitten.

Wat zijn de gemiddelde dagelijkse top-bottom spreads op de Nederlandse stroommarkt?

Die zie je in de vergelijking per land op deze pagina: de gemiddelde dagelijkse TB1, TB2 en TB4 over de afgelopen twaalf maanden, in euro per MW, berekend uit de day-aheadprijzen met kwartierprijzen. De waarden per dag, week en maand vind je in de dataset TB-spreads in het platform en via de API.

Welke Europese stroommarkten hebben de grootste dagelijkse top-bottom spreads?

Van de zeven day-aheadmarkten die we op deze pagina vergelijken had Polen de afgelopen twaalf maanden de grootste gemiddelde dagelijkse TB1, TB2 en TB4. Nederland stond op plaats 3, Finland had de kleinste spread.

Bronnen en begrippen

Raadpleeg de bron en de voorwaarden voor het betreffende land en marktproduct.

Verbinding tussen Energie en Data

Ervaar Profiteia zelf.

Ontdek welke data en tools jouw werk ondersteunen. Probeer de demo’s.

Boek een demo